Jak postępować, gdy dziecko się jąka ?

Wersja do wydruku

Jąkanie jest zaburzeniem złożonym, długotrwałym i wciąż nie ma zgodności co do przyczyn jego powstawania. Występuje znacznie częściej u chłopców niż u dziewcząt. Jąkanie to wada wymowy przejawiająca się zaburzeniem płynności mowy, na skutek skurczów mięśni biorących udział w mowie. U jąkających występują poza tym pewne zmiany psychiczne, związane z procesem komunikowania się ludzi, a więc lęk przed mówieniem, unikanie kontaktów z otoczeniem. Charakterystyczne objawy jąkania to: powtarzanie głosek, sylab, wyrazów, napięcie mięśniowe, trudność z rozpoczęciem wypowiedzi, oddech krótki, przerywany lub zatrzymany, współruchy mięśni twarzy, szyi, rąk, nóg, podniecenie emocjonalne, pocenie się, czerwienienie. Jąkanie przejawia się w sposób niestały i zależy między innymi od znajomości tematu o którym mówi jąkający się, od tego z kim rozmawia, od samopoczucia. Jąkanie słabnie  lub zanika w ogóle przy mowie powolnej, monotonnej, przy szepcie, śpiewie i recytacji z pamięci.

U około 60% dzieci w wieku 3-5 lat występuje tzw. jąkanie fizjologiczne. W tym wieku powstaje dysproporcja pomiędzy tym, co dziecko chciałoby, a co może powiedzieć. Zwiększenie się sprawności w posługiwaniu się mową oraz rozumna pomoc otoczenia sprawiają, że trudności zwykle mijają same. Niestety u niektórych dzieci proces ten zamiast ustępować nasila się.

Ważne jest, aby uważnie słuchać i reagować na to, co dziecko chce przekazać, a nie jak mówi. Nie należy przy małym dziecku, ani z dzieckiem mówić o tych trudnościach, ale okazywać cierpliwość przy słuchaniu dziecka, gdy się ono jąka. Wskazane jest poświęcanie chociaż 15 minut dziennie na rozmowę z dzieckiem w zrelaksowanej, spokojnej atmosferze. Ważne jest okazywanie, że dziecko jest kochane, że lubimy spędzać z nim czas, szanujemy go. Należy unikać uzupełniania, kończenia wypowiedzi za dziecko. Często popełnianym błędem jest udzielanie dziecku rad w postaci: „ mów wolniej, nie jąkaj się” zamiast tych uwag powinniśmy zwracać się do dziecka w zwolnionym tempie, dając mu w ten sposób prawidłowy wzorzec mowy. Ważne jest zachęcanie dzieci do częstego śpiewu, recytacji wierszy. Konieczne są starania, by przywrócić dziecku wiarę we własne siły. Chwalić je wobec rodzeństwa, kolegów, za dobrze wykonane czynności, np. rysunek, grę w piłkę. Bardzo istotnym elementem jest zapewnienie dziecku jąkającemu się uregulowanego trybu życia. stałe godziny posiłków, zabaw, snu, itp.

Wskazane jest zwolnienie tempa życia domowego i otoczenie dziecka przyjazną atmosferą.