Kosmiczne technologie - kosmiczne możliwości, czyli słów kilka o EEG BIOFEEDBACK

Wersja do wydruku

Kiedy w latach sześćdziesiątych XX wieku amerykański ośrodek szkoleniowy NASA zaproponował profesorowi M.B. Stermanowi współpracę, prawdopodobnie nikt nie przypuszczał, jak ogromne znaczenie będzie ona miała nie tylko dla wąskiej grupy astronautów, ale potencjalnie dla każdego z nas. Prowadząc swoje badania (w fazie początkowej na grupie kotów) uczony ten udowodnił, że monitorując i trenując czynność bioelektryczną generowaną przez pracujący mózg można znacznie usprawnić funkcjonowanie tegoż narządu zawiadującego naszym ciałem, myślami i zachowaniem. Tak oto położono podwaliny pod nowoczesną metodę treningu pracy mózgu – Biofeedback.

Istotę EEG Biofeedback (bio- biologiczny, feedback- sprzężenie zwrotne) stanowi wykorzystanie efektu biologicznego sprzężenia zwrotnego, który umożliwia uczenie się zależności pomiędzy funkcjonowaniem ciała i umysłu a jakością pracy mózgu. Dzięki tej metodzie osoba poddana treningowi uczy siępanowania nad swoimi falami mózgowymi (w
zależności od częstotliwości sąto fale: delta, theta, alfa, beta) za pomocąsprzężenia. Samo sprzężenie natomiast polega na przekazywaniu natychmiastowej i nieustającej informacji o pracy mózgu pacjenta w postaci… videogry.

Ta nowatorska metoda na miarę XXI wieku wykorzystywana jest w medycynie (szczególnie w psychiatrii, neurologii, ginekologii, kardiologii, rehabilitacji i in.), psychologii klinicznej, pedagogice, logopedii, ale także u osób zdrowych celem optymalizacji funkcji i rozwoju osobistym (szczególnie pracowników telewizji i banków, wojska i policji, studentów, sportowców, menedżerów, aktorów). Warto nadmienić także, że EEG BFB (in. biofeedback czynności mózgu bądźneurofeedback) to tylko jeden z rodzajów biofeedbacku.

Istnieja także:

  • SEMG BFB – biofeedback powierzchniowy mięśniowy służący do pomiaru wzmożonego lub osłabionego napięcia mięśniowego, ceniony szczególnie w treningu sportowców;
  • T BFB – biofeedback temperatury skóry znajdujący zastosowanie w leczeniu RZS, migrenie, astmie oskrzelowej, jak i zaburzeniach psychosomatycznych;
  • GSR BFB – biofeedback przewodzenia skóry do prezentacji zależności psychosomatycznych;
  • BCK BFB – biofeedback ciśnienia krwi stanowiący doskonałe uzupełnienie leczenie farmakologicznego w kardiologii;
  • BFB pomiaru zmienności rytmu serca i pulsu;
  • O BFB – biofeedback oddechowy sprzyjający efektywnej nauce oddychania przeponą bez hiperwentylacji;
  • P BFB, NM BFB – biofeedback pochwowy i nietrzymaniamoczu cenny w zaburzeniach seksualnych oraz ginekologiczno-urologicznych;
  • BPC BFB – biofeedback pomiaru erekcji członka używany w seksuologii;
  • BFB zwieracza odbytu.

Oprzyrządowanie do EEG Biofeedback składa się z 2 monitorów (dla terapeuty i pacjenta), 2 systemów EEG oraz głowicy EEG z elektrodami. Przebieg treningu jest w zasadzie nieskomplikowany, wymaga od pacjenta jedynie silnej woli i motywacji do pokonania problemu. Osoba poddawana treningowi siedząc w wygodnym fotelu i pozostając w stanie odprężenia patrzy jedynie na monitor podłączony do komputera. Jednocześnie elektrody przymocowane do czaszki i uszu trenowanego rejestrują pracę fal mózgowych, które to za sprawą specjalnej głowicy są wzmacniane i rejestrowane przez komputer. Terapeuta bacznie obserwuje pracę fal mózgu pacjenta na swoim monitorze, która wyświetlana jest w postaci graficznej i liczbowej. Trenujący również widzi czynność bioelektryczną swojego mózgu, ale pod postacią wybranej wcześniej videogry. Jego zadaniem jest takie sterowanie grą (bez urządzeń pomocniczych typu mysz, klawiatura, joystick, a jedynie siłąwoli, własnymi myślami!), aby osiągnąćjak najlepsząpunktację. Jeśli pacjent podąża w niewłaściwym kierunku, stara się zbyt mocno lub przeciwnie - w ogóle, komputer dzięki sprzężeniu zwrotnemu drogąwzrokową, słuchową, dotykowąinformuje go o tym i motywuje do zmiany w działaniu. Pozytywna zmiana jest pokazywana graficznie w przyjemnej formie gry video (słońzaczyna unosićtrąbę, samochód jedzie, motyl rozpościera kolorowe skrzydła, delfiny przemierzają miarowo błękitne wody oceanu, zakwitają kwiaty wiśni itp.). Terapeuta w tym samym czasie stymuluje na komputerze pożądane i hamuje niepożądane pasma fal mózgowych, zależnie od objawów i wzorców EEG. Tak oto mózg sam zaczyna stopniowo rozwijać proces uczenia się – wysyłania najbardziej odpowiednich częstotliwości fal mózgowych. To z kolei prosta droga do usprawnienia pamięci i koncentracji, odzyskania wiary we własne siły, pokonania lęków, stresu.

Wskazania do EEG Biofeedback są rozległe. Treningi zaleca się:

  • osobom zdrowym celem poprawy jakości kondycji psychofizycznej;
  • dzieciom mającym trudności szkolne – problemy z koncentracją, zapamiętywaniem,
  • dysleksję, dysgrafię, dysortografię, dyskalkulię;
  • osobom cierpiącym na:
    - ADD, ADHD;
    - zespół Tourrette’a;
    - depresje;
    - nerwice;
    - migreny;
    - moczenia nocne;
    - mózgowe porażenie dziecięce;
    - autyzm;
    - epilepsję;
    - anoreksję, bulimię;
    - upośledzenia umysłowe;
    - schizofrenię, psychozy;
    - udary mózgu, śpiączkę;
    - uzależnienia;
    - zaburzenia snu;
    - i inne.

Biofeedback nie jest alternatywną formą terapii w stosunku do farmakoterapii. W niektórych schorzeniach jązastępuje, w innych uzupełnia. Przewagą biofeedbacku jest to, że jest to metoda całkowicie bezpieczna, bez skutków ubocznych. Terapia wymaga jednak czasu – wskazane jest przeprowadzenie od około 10 do nawet kilkuset sesji (w zależności od
problemu) z częstotliwościąprzynajmniej 1 raz w tygodniu, a nie częściej niż 1 raz dziennie. Dla przykładu pacjenci cierpiący na zaburzenia snu zauważają dużą poprawę w tej sferze już po 5-10 treningach, osoby z ADHD odczuwają korzystną dla nich zmianę dopiero po ok. 40-60 sesjach.

Metoda ta staje się coraz bardziej dostępna także w naszym kraju. W 1999 r. wprowadził ją warszawski EEG Instytut i przez kolejnych 10 lat stopniowo rozpowszechniał. W roku 2006 Instytut rozpoczął realizację Projektu Ministerstwa Edukacji Narodowej współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego mającego na celu zaopatrzenie w system EEG BFB i przeszkolenie specjalistów w 230 placówkach oświatowych. Wśród nich znalazła sięPoradnia Psychologiczno-Pedagogiczna z Suwałk. W ramach kursu I stopnia przygotowane zostały do pracy ww. metodą dwie osoby z tejże placówki. Od 2009r. prowadząone treningi EEG BFB dla dzieci i młodzieży z różnego rodzaju problemami.

autor: neurologopeda Anna Remelska - rehabilitant, pedagog, terapeuta SI Jolanta Jargiło

do góry